Bir Sayfa Seçin

Sosyal Kaygı Bozukluğu (Sosyal Fobi) Nedir?

 

Sosyal Kaygı Bozukluğu (Sosyal Fobi) Nedir?

 

“Sadece bir saniyeliğine gözlerini kapat. Bir odaya girdiğini ve odada bazı arkadaşlarını ya da meslektaşlarını gördüğünü düşün! Aniden yere doğru bakıyor ve üzerinde hiçbir kıyafetin olmadığının farkına varıyorsun.”

Çıplak olduğunu fark eden hemen herkes nasıl hisseder? Büyük bir utanç duyar, odadan kaçıp gitmek ister, sanki ölecekmiş gibi hisseder, oradaki hiçbir kimseyi bir daha görmek istemez. Bunlar normaldir.

İşte sosyal kaygı bozukluğuna sahip kişiler de kalabalık, sosyal ortamlar içinde hemen hemen böyle hissediyorlar. Örnekteki gibi çıplaklık durumu da yok. Sadece öyle ortamlarda bulunmak yüzünden…

Sosyal fobi, bireyin el âlem tarafından yargılanabileceği endişesini taşıdığı sosyal ortamlarda utanacağı ya da rezil olacağı yönünde belirgin ve sürekli korku duyduğu bir kaygı bozukluğudur.

Sosyal fobiye sahip kişiler etraflarıyla iletişimde bulunmalarını gerektiren veya başkalarının yanındayken bir işi yapmaları gereken durumlardan korkarlar ve böyle durumlarda mümkün olduğunca kaçmaya çalışırlar. Devamlı başkalarının kendileri hakkında endişeli, zayıf, güçsüz, ezik ya da korkak gibi şeyler söyleyeceğini düşünürler.

El-ayaklarının veya seslerinin titremesini farkına varacakları ile ilgili endişelerinden dolayı topluluk önünde konuşmaktan korkabilir veya normal bir şekilde konuşamıyor gibi görünmekten korktukları için başkalarıyla konuşurken aşırı endişelenebilirler. Başka insanlar titremesini fark ederlerse utanacaklarından korktukları için başkalarının yanındayken yemek yemek, yazı yazmak ve benzeri şeylerden kaçınabilirler.

 

Sosyal Fobinin Tipleri

 

Sosyal anksiyete bozukluğu iki şekilde görülür. Aşırı endişe ve korku hali birçok toplumsal durumda görülüyor ise yaygın, başkalarının önünde yemek yemek ya da konuşma yapmak gibi bazı durumlarda görülüyorsa yaygın olmayan tiptir.

 

Sosyal Fobi Ne Sıklıkta Görülür?

 

Sosyal fobinin bireylerin yaşamı boyunca görülme yüzdesi, yüzde 2 ila yüzde 13 arasındadır. Psikolojik rahatsızlıklar arasında en yaygın görülenlerden biridir. Türkiye’deki üniversite öğrencileri arasında yapılan bir araştırmaya göre öğrencilerin yüzde 24’ünde sosyal fobi problemi saptanmıştır.

 

Sosyal Fobi Hangi Yaşlarda Başlar?

 

Sosyal fobi, tipine göre farklılık göstermekte beraber erken ve geç ergenlik dönemi arasında başar. Bu da 10-17 yaş arasına denk gelmektedir. Yaygın tipin, daha erken yaşlarda da başladığına dair bilgiler bulunmaktadır.

 

Sosyal Fobi Kimlerde Daha Sık Görülür?

 

Maddi ve sosyal konum açısından yetersiz, hiç evlenmemiş, işsiz ve eğitim seviyesi düşük olanlarda yaygın görülmekle beraber, problemin ilk zamanlarında toplum arasına yeterince karışmamak da risk faktörleri arasında sayılabilir. Sosyal fobinin nedenleri arasında; yetiştirilme tarzı, ailenin başkaları ile yeterince görüşmemesi ve aile modeli gibi faktörler genetik faktörlerden çok daha fazla önemlidir. Çocukluk döneminden başlayarak aşırı çekingen olan kişilerin geleceğinde sosyal fobi gelişme ve sosyal fobiyle karşılaşma riski daha yüksektir.

 

Çekingenlik ve Sosyal Fobi Aynı Şey Mi?

 

Sosyal fobi basitçe; çekingenliğin aşırı ve sürekli hissedilen halidir. Topluluk önünde konuşma, sosyal-kalabalık ortamlarda kendini ifade edebilme gibi konularda çekingenlik görülebilir. Bunlar normaldir ve bunların büyük bir kısmı sosyal fobi kapsamında sayılmaz.

Bir işe başlamadan önce; “Eğer bu işi yapamazsa rezil olur muyum?” düşüncesi kişiyi motive edebilir ve daha iyi hazırlanmasına yardımcı olabilir. Çekingenliği sosyal fobi olarak ele alabilmek için ek olarak korku ve kaçınma davranışlarını da gözlemlemek gerekir. Veyahut kişi kaçmıyor ve kendini bu duruma katlanmaya zorluyorsa ciddi bir sıkıntı yaşar. Tüm bunların ötesinde sosyal fobik kişi korkularının aşırı düzeyde ve anlamsız olduğunu bilir. Korku duyması için gerçekten geçerli bir sebep varsa sosyal fobiden bahsedilemez. Örnek vermek gerekirse; sözlü sınava hiç çalışmamış bir öğrencinin hocası tarafından çağrılmasından korkması gibi…

 

Sosyal Fobinin Belirtileri

 

 

Sosyal fobiye sahip olan bir kişi endişe-korku duyduğu durumlarla karşılaştığında fiziksel belirtiler gösterir.

Bunlar arasında;

  • Ağzın kuruması,
  • Nefesin kesilmesi,
  • Nefes daralması,
  • Yüzün kızarması,
  • Kalp atışlarının hızlanması,
  • Mide ve bağırsak sisteminde rahatsızlık,
  • Titreme ve kas gerginliği

Sayılabilir. Bu tepkiler gösterilirken akıldan geçen düşünceler ise;

  • Ezik biriyim
  • Güçsüz biriyim
  • Yetersizim
  • Hiç kimse beni beğenmez
  • Sevilmeye layık değilim
  • Herkes benimle dalga geçecek.
  • Asla hata yapmamalıyım, mükemmel görünmeliyim
  • Endişeli olduğumu belli etmemem gerekiyor
  • Rahat olmalıyım
  • Herkes beni beğenmeli

Gibidir. Bu düşüncelerin ardından gelen kaçınma belirtileri ise korku-endişe duyulan ortama girmeme, ortamı terk etme, göz teması kurmaktan çekinmek ve alakasız şeyler düşünmek tarzında olabilir.

“Liebowitz Sosyal Fobi Ölçeği” sosyal fobiklerin yapmaktan endişe-korku duyduğu ve kaçındığı tespit edilen sosyal durumları şu şekilde sıralamıştır;

  • İnsanların arasındayken telefon görüşmesi yapmak
  • Küçük grup etkinliklerinde yer almak
  • İnsanların arasındayken yemek yemek
  • İnsanların arasındayken birşeyler içmek
  • Yetkili biriyle, otoriteyle konuşmak
  • Topluluk önünde konuşmak
  • Partiye, festivale, eğlenceye gitmek
  • Başkaları tarafından izlenirken; çalışmak, yazmak
  • Tanımadığı biriyle telefonda ya da yüz yüze konuşmak
  • Yabancı kimselerle karşılaşmak
  • Umumi tuvaletleri kullanmak
  • Dolu olan odaya girmek
  • Göz önünde olmak
  • Herhangi bir toplantıda spontan ve doğaçlama bir konuşma yapmak
  • Bilgi, yeti ya da yetenek testine tabi tutulmak
  • Yeterince tanımadığı birinin düşüncelerini onaylamadığını ve aynı fikirde olmadığını söylemek
  • Yeterince tanımadığı biriyle göz teması kurmak
  • Önceden hazırlanmış bir raporun sözel olarak sunumunu yapmak
  • Cinsel ya da duygusal bir ilişki amacı ile birini tavlamaya çalışmak
  • Alınan bir ürünün parasını geri almak kaydıyla iade etmek
  • Parti veya davet vermek
  • Israr eden bir satıcıya karşı koymak

Sosyal fobinin başlıca nedenleri, genetik faktörler, yetiştirilme tarzı, ebeveyn modeli ve arkadaş çevresidir.

 

Sosyal Fobi Probleminin Çözümü Var Mı?

 

 

Sosyal fobi çözümü olan bir psikolojik bozukluktur. Öncelikle gerçekçi beklentiler içerisinde olmak gerekmektedir. Başlangıç yaşının erken olup olmadığı, beraberinde başka psikolojik problemlerinin olup olmadığı, kişinin çözüm için ne kadar istekli olduğu gibi birçok faktör sosyal fobiyi çözme de başarıya doğrudan etkilemektedir.

Sosyal fobi; herhangi bir ilaca ya da tedaviye gerek kalmadan doğru bir eğitimle çözülebilir, ortadan kaldırılabilir.

Sosyal fobi belirtilerini kendinde gözlemliyor ve eminsen öncelikle bu durumu kabul et. Çekingenliğin toplum tarafından efendilik olarak kabul edilmesi sosyal fobi sorunundan muzdarip kişileri çözüm arayışından alıkoymaktadır.

Oysaki bu alıkoyuluş kişilere başlıca şunları kaybettiriyor;

  • İyi bir iş,
  • Eğlenceli ve kalabalık bir arkadaş grupları,
  • Yalnız olmamak,
  • Canlı bir aşk hayatı,
  • Yüksek özgüven-özdeğer-özsaygı
  • Yüksek yaşam kalitesi
  • Hakkını arayabilmek
  • Kimseye kendini ezdirmemek
  • Mutlu olmak ve huzurlu hissetmek
  • Sağlıklı nesiller yetiştirmek
  • İyi bir ebeveyn olmak
  • Hayatın tadını çıkarabilmek
  • İnsanlarla yakın ilişkiler kurabilmek
  • Geniş bir networke sahip olmak

Gibi daha bir çok şey sıralayabiliriz. Şuan da sosyal fobi probleminden muzdarip olabilirsin ama hayatını bu şekilde devam ettirmek zorunda değilsin. Benim kaderim buymuş diye kendini avutmadan, hiç kimseyi suçlamadan kendi hayatının sorumluluğunu eline al ve yeni bir hayatın kapılarını arala. Aklına takılanları yorum kısmında ya da iletişim bölümünden benimle paylaşabilirsin. Diğer yazılarımda görüşmek dileğiyle, hoşça kal!

Bu arada unutmadan, verdiğimiz bilgileri faydalı bulduysanız aşağıdaki paylaşım butonlarını kullanarak yazıyı sevdiklerinizle de paylaşabilirsiniz.

 

Benzer Yazılar:

Sosyal Fobiyi Yok Et Kitap Setini Okumaya Başla!

Sosyal fobinin olumsuz etkilerinden hızlı bir şekilde kurtulmak ister misin? Seni korkutan şeylerin üzerine gitmek ve zihnindeki kaygı seviyesini azaltmak için uygulayabileceğin en etkili teknikleri bu kitap setinde öğreneceksin.